Презентация на тему: "Презентация "14§ Ҳужайравий даражада тирик организмлар ўзини-ўзи яратувчи сифатида." 9-синф Биология"
- Категория: Презентации / Другие презентации
- Просмотров: 75
Презентация "Презентация "14§ Ҳужайравий даражада тирик организмлар ўзини-ўзи яратувчи сифатида." 9-синф Биология" онлайн бесплатно или скачать на сайте электронных школьных учебников/презентаций school-textbook.com
ҲУЖАЙРАНИНГ БЎЛИНИШИ
Ҳужайранинг бўилиниши бу – ҳужайраларнинг иккига бўлиниш йўли билан кўпайишга мойиллиги. Ҳужайралар қуйидагича бўлинади:
Митоз – чексиз ҳужайравий бўлиниш;
Амитоз – бевосита ҳужайравий бўлиниш;
Мейоз – редукцияланган ҳужайравий бўлиниш.
МИТОЗ
Митоз ( грекча «митос» – ип) - ҳаёт тўхтовсиз давом этишини таъминловчи ҳужайра бўлинишининг асосий усули. Бунда ирсий ахборотлар оналик ҳужайралардан урғочи (қиз) ҳужайраларга берилади. Митоз хромосомалар сонининг доимийлигини таъминлайди.
Ёруғлик микроскопи ёрдамида 1874 йили рус олими И. Д. Чистяков томонидан ўсимлик ҳужайраларини кузатиш вақтида очилган.
1878 йили В. Флеминг ва рус олими П. И. Перемежколар ҳайвон ҳужайраларида кузатишган.
МИТОЗНИНГ ОЧИЛИШИ
Митоз
Интерфаза – ҳужайранинг бўлинишга тайёрланиши
(20 – 30 соат)
Митознинг бўлиниши
(1-10 соатгача)
Профаза
Метафаза
Анафаза
Телофаза
ИНТЕРФАЗА
(лотинча “интер” – аро, грекча “фазис” - давр)
1) Метаболизм
2) ДНК синтези – хромосома репликацияси
3) Оқсил синтези
4) Ўсиш
5) АТФ синтези
6) Органеллалар
тузилиши
I. Профаза
(бўлинишнинг биринчи фазаси)
1) Ядро ва ядроча мембранаси йўқолади;
2) Хромосомалар спирал ҳолатида бўлади;
3) Хромосомалар 2 та хромотидни тузиб центромер зонасида бирикади;
4) Центриолада тортма ипчаларининг бўлиниши содир бўлади.
тортма иплари
центромерлар
II. Метафаза
(хромосомаларнинг ҳужайра экватори бўйлаб жойлашиш фазаси)
урғочи хроматидлар
центриоль
центромерлар
Тортма ипчалар
Таянч иплари
1) Хромосомалар катта миқдорда конденсацияланади;
2) Хромосомалар ҳужайра экватори бўйлаб жойлашади;
3) Бўлинишнинг тортма ипчалари хромосомаларнинг центромерасида бирикади.
III. Анафаза
(хромосомаларни ишлаб чиқиш фазаси)
центромера
урғочи хромосомалар
центриоль
Тортма ипчаларни бўлиниши
1) Центромералар бўлинади;
2) Урғочи хромосомалар бўлинишнинг тортма ипчалари ёрдамида ҳужайранинг қутбларига тарқалади;
3) Хромосомалар ҳамда ДНК 4n4c гача тенглашади, хромосома бир хроматидли бўлади
IV. Телофаза
(бўлинишнинг охирги фазаси)
урғочи ҳужайралар
центриола
хромосомалар
1) Бўлиниб чиққан хромосомалар атрофида янги ядровий юпқа қобиқ пайдо бўлади.
2) Ядроча шаклланиб бўлиниш тугунлари йўқолади.
3) Ҳужайра экваторида тўсиқ пайдо бўлиши бошланади ва якунланганда 2 та урғочи ҳужайралар пайдо бўлади.
Ядро қобиғи
урғочи ядролар
ядроча
МИТОЗНИНГ БИОЛОГИК АҲАМИЯТИ
Ҳужайра бўлинишида хромосомалар тўпламининг сақланиши оналик ҳужайраларга абсолют идентив янги ҳужайраларнинг пайдо бўлиши.
Организмнинг ўсиши ва ҳалок бўлган хужайралар ўрнига алмашиниши.
Регенерация (калтакесак думи, гидра)












