Презентация на тему: "Презентация на тему: §12. Металдардың қышқылдармен әрекеттесуі; (8 - сынып)"

§12. Металдардың қышқыл ерітінділерімен әрекеттесуі
Оқу мақсаты:
8.2.4.4 -қышқыл ерітінділерімен әртүрлі металдардың
реакцияларын зерттеу;
8.2.4.5 -металдардың қышқылдармен әрекеттесуінің
реакция теңдеулерін құрастыру
8 сынып.Химия пәні.

Металдардың қышқылдармен әрекеттесуі

Белсенді металдар + қышқылдар = тұз + сутек
Li, Rb, K, Cs, Ba, Sr, Ca, Na, Mg, Be, Al, Mn, Zn, Cr, Fe, Cd, Co, Ni, Sn, Pb,
H2, Sb, Bi, Cu, Hg, Ag, Au
Осы қатарды қолданғанда мына ережелерді есте ұстау керек:
1.Осы қатардағы бастапқы металдар өте белсенді, олар судан да сутегін ығыстырып шығарады.
2.Бұл қатарда металдардың белсенділігі солдан оңға қарай кемиді (→)
3.Сутегіге дейін тұрған металдар қышқылдардың (HCl, Н2SО4 сұйылтылған) құрамынан сутегін ығыстырып шығарады.
4. Сутектен төмен орналасқан металдар қышқыл ерітінділерімен әрекеттескенде сутек газын түзе алмайды.
- бұл орын басу реакциясы
Ескерту: реакция нәтижесінде түзілген тұз ерімтал болуы керек.

1. Mg + 2HCl = MgCl2 +H2↑ реакция бірден жүреді. (Mg –II)

2. Zn + H2SO4= ZnSO4 +H2↑ реакция орташа жылдамдықпен жүреді. (Zn –II)

3. 3Fe + 2H3РO4 = Fe3(РO4 )2 + 3H2↑ реакция қыздырғанда жүреді. (Fe –II)

4.Cu + HCl ≠? Реакция қыздырғанда да байқалмайды, яғни жүрмейді
Металдардың қышқыл ерітінділерімен әрекеттесуі

Белсенді металдар + қышқылдар = тұз + сутек
Металдардың белсенділік қатары
Металдардың белсенділігі солдан оңға қарай кемиді.
˃
˃
˃
˃
Н

2Na + 2HCl = 2NaCl + H2↑ реакция кәдімгі температурада жүреді.
Pb + H2SO4 = PbSO4 + H2↑ реакция қыздырғанда жүреді.
Cu + H3PO4 = реакция жүрмейді.

√
√
√
√

HCl - тұз қышқылының тұздары - хлоридтер;
H2SO4- күкірт қышқылының тұздары сульфаттар;
HNO3 - азот қышқылының тұздары - нитраттар H3РO4 - фосфор қышқылының тұздары - фосфаттар деп аталады.
1. Са + 2HCl = СаCl2 + H2↑
кальций хлориді сутек
2. Fe + H2SO4 = FeSO4 + H2↑)
темір(ІІ) сульфаты сутек
3. 3Pb + 2H3РO4 = Pb3(РO4 )2 + 3H2
қорғасын фосфаты сутек
4.Cu + HCl ≠?

№ 3 зертх. тәжірибе «Металдардың қышқылдар ерітінділерімен әрекеттесуі»
Мақсаты: әртүрлі металдардың қышқыл ерітіндісімен әрекеттесуін зерттеу. Химиялық инертті металдар болатындығы туралы тұжырым жасау.
Реактивтер: магний ұнтағы, мырыш түйірі, темір ұнтағы, мыс сымының кесіндісі.
Құрал – жабдықтар: сынауықтар, тамшуырлар.
Реакцияның жүру қарқынына көңіл аударыңдар.

2-жаттығу
Алынған тұз түрі қышқыл түріне тәуелді. Қышқыл мен металл арасындағы реакция теңдеуін аяқтаңыз.
А) тұз қышқылы + металл ⟶ ………………………………. + сутек газы
Б) азот қышқылы + металл ⟶  …………………………… + сутек газы
В) күкірт қышқылы + металл ⟶ …………………………….+ сутек газы
металл сульфаты, металл хлориді, металл нитраты
Сұрақтар:
1.Қандай металдар қышқыл ерітінділерімен реакцияға түседі?
2. Металдардың қышқылдармен реакция теңдеуінің сызбанұсқасын құр.
3. Кальций мен тұз қышқылы арасындағы реакцияның өнімдерін ата.
4. Егер біз магний, алюминий және мырышты сұйылтылған тұз қышқылымен өңдейтін болсақ, магний мен мырыш жағдайында қарқынды реакция жүретінін байқаймыз, ал алюминий бастапқыда мүлдем әрекеттеспейтіндей болып көрінеді. Себебін анықтаңыз.
1-жаттығу
Металдардың біреуі мыс, алтын немесе мырыш, тұз қышқылымен әрекеттесіп, металл хлоридін түзеді. Реакция теңдеуін аяқтап, өнімді ата. Теңдеуді теңестіруді ұмытпаңыз.

3-жаттығу

№1. A, B және C металдарының қасиеттеріне негізделе отырып, алюминий, мыс және натрий металдарын анықтаңыз.
A металы қызғылт-қоңыр түсті және тұз қышқылымен әрекеттеспейді.
Бұл қай металл? ...........................
B металы жоғары химиялық белсенділігі үшін май ішінде сақталады және тұз қышқылымен өте қарқынды реакцияға түседі.
Бұл қай металл? ............................
C металы сұйылтылған тұз қышқылымен өте баяу әрекеттеседі, бірақ концентрлі тұз қышқылын қосу реакцияның кенеттен үдеуіне алып келеді.
Бұл қай металл? .............................
№2.Мыс, мырыш, магний және темір металдарының кішкене кесегі тұз қышқылының ерітіндісіне салынды. Қай сынауықта қандай металл барын анықтаңыздар. Металдарда белсенділіктерінің кему ретімен орналастырыңыздар.

А)Pb + 2HСl = PbCl2 + H2
қорғасын сутек
хлориді
Үйге тапсырма:
§12. Металдардың қышқыл ерітінділерімен әрекеттесуі;
- 46 беттегі 5;
- 52 беттегі 9 тапсырмаларды орындау.